15 juni 2026
Toogdag voor de Wadden
Foto door Arjan Sijtsma
Deze foto is gemaakt aan het Wad bij Ternaard, waar het zeekraal in de herfst dieprood kleurt. Tijdens de Groene Camera 2026, een prestigieuze jaarlijkse fotowedstrijd voor natuurfotografen uit Nederland en België, werd dit beeld in de categorie “landschappen” bekroond met een “eervolle vermelding” (plaats 3 t/m 7).
Arjan: “Je ogen worden via de slenk door een weids landschap van zeekraal naar de opvliegende vogels getrokken, die prachtig afsteken tegen de inktzwarte lucht. De zon die op het juiste moment de gelegenheid krijgt om het landschap te belichten, zorgt ervoor dat de kleuren eruit springen en het beeld tot leven komt.”
Sinds 2014 houdt hij zich in zijn vrije tijd bezig met landschapsfotografie, met een passie voor het Wad.
“Ik houd enorm van de natuur en de weidse landschappen. Het liefst leg ik vast wat de Waddenzee achterlaat als ze zich terugtrekt en een scala aan lijnen, geulen en groeven in de zeebodem tekent.”
Arjan geeft workshops aan het Wad en organiseert fotografietochten naar Engelsmanplaat en Schiermonnikoog. Sinds twee jaar werkt hij als professioneel fotograaf.
Hij wil ook zijn cursisten laten ervaren hoe bijzonder en kwetsbaar het Waddengebied is. Zo hoopt hij bij te dragen aan meer betrokkenheid bij dit unieke werelderfgoed.
Naast zijn werk als fotograaf doorkruist Arjan als buschauffeur dagelijks het Waddengebied, van Groningen tot de Kop van Noord-Holland.
Bezoek hier de website van Arjan: www.arjansijtsma.nl
De sprekers
Vincent Karremans
Minister van Infrastructuur en Waterstaat van Nederland
Katja Philippart
Keynote spreker
Geert Boesjes
Secretaris Directeur Waddenfonds
Luzette Kroon
Voorzitter van de trilaterale Wadden Sea Board
Arno Brok
Commissaris van de Koning in de provincie Fryslân
Matthijs de Vries
Gedeputeerde provincie Fryslân
Foppe van der Veen
Dagvoorzitter
De projectenmarkt
Sinds 2006 investeert het Waddenfonds, samen met het Investeringskader Waddengebied, in projecten die de ecologie en economie van het Waddengebied versterken. Jaarlijks gaat er zo’n 15 tot 20 miljoen euro naar uiteenlopende initiatieven: van duurzame landbouw tot energieopwekking uit eb en vloed, en van natuurherstel tot toerisme en cultuur. In totaal ondersteunde het Waddenfonds al meer dan 465 projecten, verspreid over de Waddeneilanden, de Waddenzee en de aangrenzende kustgemeenten van Noord-Holland, Fryslân en Groningen. Op de Waddenmarkt tijdens de Toogdag laat het Waddenfonds zien wat er met het geld gebeurt. Vijftien projecten presenteren zich op de markt.
Hieronder vindt u een overzicht van de verschillende projecten.
1. Zoete Toekomst Texel en Zoet op Zout
Zoete Toekomst
Onder de noemer Zoete Toekomst wordt op Texel een pilot uitgevoerd voor grootschalige opvang van regenwater voor de irrigatie van landbouwgronden. De pilot moet een oplossing bieden aan agrariërs op de Waddeneilanden die steeds meer te kampen hebben met grote droogte, onder andere door klimaatverandering. Maar ook omdat het regenwater dat er nu valt meteen wordt afgevoerd naar de Waddenzee. Daar komt nog eens bij dat boeren op de eilanden geen drinkwater mogen gebruiken voor beregening en ook geen beroep kunnen doen op zoet boezemwater zoals collega’s op de vaste wal. Het kennisproject op Texel behelst het ontwikkelen van twee ondergrondse opslagsystemen van circa 50 tot 100 hectare met elk 15 tot 20 waterputten. Hier komen ook installatiegebouwtjes met daarin een waterpomp. Er kan naar verwachting jaarlijks in totaal 300.000 m3 water ondergronds worden vastgehouden. Via irrigatieleidingen wordt het hemelwater vervolgens naar de landbouwgronden geleid. Als de proef op Texel lukt, kunnen ook boeren op de andere Waddeneilanden ervan profiteren.
Zoet op Zout
Verzilting en klimaatverandering hebben invloed op de landbouw langs de noordelijke Waddenkust. In dit project wordt onderzocht hoe boeren in deze kleistreek hun bedrijfsvoering kunnen aanpassen aan zoutere omstandigheden (verzilting). Dit bijvoorbeeld in de vorm van teelt van zilte gewassen. Verder is het beter vasthouden van zoet water in de teellaag een aandachtspunt. Het onderzoek vindt plaats, aan de zuidkant van het Lauwersmeergebied, op twee locaties in Groningen en in Fryslân. Het project sluit goed aan op lopende initiatieven (Holwerd aan Zee, SalFar, Boeren meten Water, Saltcampus, Fjildlab/regiodeal en Zoete Toekomst Texel). Landbouworganisaties, waterschappen en kennisinstellingen trekken er samen in op.
2. Zicht op Zilt
Organisatie:
Stichting Kenniscluster voor Verziltingsvraagstukken in Delta’s
Het ontwikkelen van handelingsperspectief voor de landbouwpraktijk, gebaseerd op ‘mitigatie waar het kan, adaptatie waar het moet’ is het uitgangspunt van het project ‘Zicht op Zilt – Perspectief voor landbouw op verziltende akkers’. De doelstelling van dit kennisproject is om een handelingsperspectief voor boeren met verziltende akkers uit te werken door middel van het opstarten van Praktijkkennisgroepen Verzilting en Zoetwatervoorziening met bijbehorende locaties voor demonstraties en praktijkproeven, de bestaande kennis te verzamelen en een langjarige onderzoeklocatie te ontwikkelen waarin bedrijfsleven, wetenschap en onderwijs samenwerken.
3. Programma Green Shipping Waddenzee
Programma Green Shipping Waddenzee
Het programma Green Shipping Waddenzee heeft als doel om de innovaties op het gebied van CO2-neutrale en fossielvrije scheepvaart voor de Waddenvloot te versnellen en de daarbij behorende havenfaciliteiten- en infrastructuur te ontwikkelen. Dit alles om de ambitie van 60% CO2 uitstootreductie in 2034 voor het Waddengebied te ondersteunen.
4. Oud erfgoed, verse vangst. De Syl, Erfgoed & Verhalen
Organisatie: St. Musea Noardeast Fryslân en Stichting Farrend Erfskip De Nije Silen
Oud erfgoed, verse vangst
Het visserijverleden in Moddergat komt met dit project tot leven. Dit project omvat een grote vernieuwingsoperatie van museaal erfgoed in het tweelingdorp Paesens-Moddergat. Openluchtmuseum ‘t Fiskershúske wordt gemoderniseerd, krijgt onder anderen een nieuwe routing, nieuwe expositieruimtes en een vernieuwde entree. Bij De Garnalenfabriekje, een historische garnalendrogerij, komen een ontvangstcentrum, nieuwe parkeerplekken en voorzieningen voor wadlopers en natuurliefhebbers. Verder wordt er educatief materiaal ontwikkeld voor scholieren. De upgrading van beide gebouwen heeft een bovenlokale uitstraling en versterkt het duurzaam toerisme. Bovendien wordt belangrijk erfgoed behouden en verduurzaamd.
De Syl, Erfgoed & Verhalen
De stichting wil met haar plan de bestaande werkloods en het buitenterrein, die ze beiden huurt van de gemeente, (door)ontwikkelen en (her)inrichten tot multifunctionele locatie. Zo wordt het een ,toeristische bestemming, die een beeld schetst van het rijke cultuurhistorische verleden van deze plek, met de nadruk op het varend erfgoed en de plaatselijke visserijhistorie. Onderdeel van het project vormt een vaste tentoonstelling in het centrum, een buitenopstelling met garnalenkotter en een erfgoedwandeling met bewegwijzering en GPS-routing met puzzel. Een van de (kern)activiteiten van de stichting, de restauratie van oude schepen, speelt daarin een belangrijke rol. Samen met de geschiedenis van de monumentale sluizen, de voormalige garnalenafslag, traditionele ambachten, demonstraties, lezingen en lespakketten is dit een logische plaats om een verhaal te vertellen over dit gebied waarvan ook Peazens-Moddergat deel uitmaakt.
5. Kiwi-kuil in Garnalenvisserij
Aanvrager: WUR / vissersbond
Wageningen Marine Research (WMR) en de Nederlandse Vissersbond ontwikkelen samen met visserijbedrijven een nieuwe duurzame vangstmethode voor de garnalenvisserij in de Waddenzee. De nieuwe vangstmethode is gebaseerd op de kiwikuil, een bestaand concept uit Nieuw-Zeeland, waarbij het laatste deel van een visnet vervangen wordt door een tunnel van zeildoek met speciale ontsnappingsopeningen. Deze openingen zijn ontworpen om kleine, niet marktwaardige vis erdoorheen te laten zwemmen. De innovatieve kiwikuil beoogt de bijvangst van kleine garnalen en platvis aanzienlijk te verminderen ten opzichte van de conventionele netten die door garnalenvissers nu worden gebruikt.
6. Waddengastronomie en Wad gaat om
Stichting Waddengastronomie
Duurzame, streekeigen ‘waddenproducten’ als vis en groenten beter vermarkten, zodat duurzaam kwaliteitstoerisme een impuls krijgt en een culinaire traditie kan ontstaan. Dat is het doel van dit project, waarin producenten, vissers en horecaondernemers samenwerken. Er worden tientallen Waddenfoodroutes opgezet zodat bezoekers een indruk krijgen welke producten en smaken de Waddenregio te bieden heeft. Ook komt er een online marktplaats voor waddenvoedsel. Hierbij valt te denken aan onder meer vis, schaal- en schelpdieren, lamsvlees, schapenkaas, duindoorn en cranberry. Vooral in de perifere kustgebieden wordt het kwaliteitstoerisme zo gestimuleerd.
7. 't Paradiis
Het project zet zich in voor het behoud van streektalen en dialecten op Terschelling. Jongeren gaan oudere dialectsprekende eilanders interviewen, onder andere in het Aasters en de Meslânzer streektaal. De interviews vormen de basis voor zes verhalen die zullen worden verfilmd. De film gaat in première op theaterfestival Oerol op Terschelling en wordt erna vertoond op scholen en evenementen op het Waddeneiland. Het Waddenfonds draagt bij aan het project vanwege de positieve bijdrage voor het behoud van streektalen op Terschelling, het versterken van de lokale sociale cohesie en het vastleggen en overdragen van geschiedenis.
8. Waddenfonds / IKW
Organisatie: Waddenfonds en Investeringskader
Het Waddenfonds investeert samen met het Investeringskader Waddengebied om het Waddengebied zowel ecologisch als economisch duurzaam te versterken. Inwoners, bedrijven en organisaties kunnen daarvoor bij het Waddenfonds een subsidie aanvragen.
9. Jongerenberaad
Het Jongerenberaad is een diverse groep jonge denkers en doeners die hun krachten bundelen voor de toekomst van het Waddengebied. Als jonge initiatiefnemers, afkomstig uit en verbonden met de regio, brengen zij frisse perspectieven, urgente vragen en vernieuwende initiatieven in om de balans tussen economie, leefbaarheid en natuur te versterken.
Het Jongerenberaad wil graag in gesprek met deelnemers van de Toogdag over hun visie voor het jaar 2100 adv kaarten van het gebied. Benieuwd hoe wij dat doen? Kom dan langs op onze stand. En welke informatie wil jij aan je achterkleinkinderen het Wad over willen dragen?
10. Werelderfgoed Waddenzee
Het vergroten van kennis en bewustwording over de Waddenzee als UNESCO Werelderfgoed moet leiden tot een betere bescherming en passend gebruik van het gebied.
11. Programma Gastheerschap
Organisatie: Merk Fryslân
Het Programma Gastheerschap wil het toeristische aanbod in het Waddengebied beter laten aansluiten op de status van Werelderfgoed Waddenzee. Er worden onder andere 200 gidsen opgeleid en 200 Waddenambassadeurs benoemd. Die krijgen de opdracht het verhaal van UNESCO Werelderfgoed beter voor het voetlicht te brengen. Ook worden op grote schaal ondernemers in het Waddengebied gestimuleerd om nieuw duurzaam aanbod voor de toeristische markt te ontwikkelen. Dat moet leiden tot een groei van het toerisme langs de waddenkust van 5% tot 10% en tot een verschuiving naar duurzaam toerisme op de eilanden. Het programma richt zich tevens op het spreiden van bezoekers over het gebied en op seizoenverbreding en op een betere bescherming van natuur en landschap in het Waddengebied.
12. Van Stinzenplant tot Börgbloumkes
Stinzenplanten behoren tot het erfgoed van het noordelijke zeekleilandschap in het Waddengebied. Het project behelst het opknappen van achttien particuliere stinzenfloratuinen en de opzet van een kweekprogramma om de voorjaarsbloeiers te behouden. Er komen zogeheten stinzenflorabrigades bestaande uit deskundigen die de biotopen, samen met de eigenaren, onder handen nemen. Kennis over de stinzenplanten wordt gedeeld via bijeenkomsten en educatieprogramma’s. Het project versterkt natuur- en landschapswaarden en vergroot de biodiversiteit op de eilanden en in het waddenkustgebied.
13. Eems-Dollard 2050
Binnen het Programma Eems-Dollard 2050 (ED2050) werken overheden, natuur- en milieuorganisaties en bedrijven samen aan versterking van de natuur, economie en leefbaarheid.
Daarbij willen ze drie doelen bereiken: minder troebel water, meer leefgebieden voor planten en dieren en omgaan met klimaatveranderingen. De Eems-Dollard is een uniek natuurgebied. Een van de laatste plekken in Nederland waar zoet en zout water samen komen. Een plek waar industrie en natuur prima hand in hand kunnen gaan, mits er een goed evenwicht is. Aan verschillende projecten in dit gebied is subsidie verstrekt door het Waddenfonds.
14. Frisse wind door het Reddingmuseum
Organisatie: Nationaal Reddingmuseum Dorus Rijkers
De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) bestaat 200 jaar en grijpt het jubileum aan voor een verbouwing en vernieuwing van het Nationaal Reddingmuseum in Den Helder. Zo wordt er in het museum een cabine met navigatiespel gebouwd. Met Virtual Reality-brillen en computers wordt het besturen van een schip nagebootst. Bezoekers kunnen zo ervaren hoe ze een schip op de Waddenzee moeten navigeren. Daarbij worden de getijden, stromingen, geulen en het mogelijk droogvallen op het Wad nagebootst. Daarnaast wordt de entree en de bestaande tentoonstelling verbeterd en krijgt een film over Werelderfgoed Waddenzee in het museum een prominente plek.
15. Helderse Molen "De Goede verwachting"
Op het Vinkenterrein in Den Helder is een replica gebouwd van houtzaagmolen ‘De Goede Verwachting’. In de molen komen diverse voorzieningen, zoals een informatie- en expositieruimte (het ‘Huis van de Wind’), een bed & breakfast, een locatie voor evenementen en een molenwinkel.
De herbouw van ‘De Goede Verwachting’ is meer dan alleen een ode aan het Helderse verleden, waarin molens een centrale rol speelden binnen het creëren van land en de regionale industrie een nadrukkelijke impuls gaven. De terugkeer van deze historische houtzaagmolen wordt door de molenstichting aangegrepen om een brug te slaan tussen de rijke historie en een duurzame toekomst. ‘De Goede Verwachting’ wordt namelijk een zichtbare parel van duurzaamheid in het hart van de stad.
Volgeboekt!
De toogdag is volgeboekt, via onderstaande button kunt u zich aanmelden voor een plekje op de wachtlijst.
Contact
Heeft u vragen of wilt u iets kwijt?
Mail dan naar info@toogdagwadden.nl
